پلیمر چیست؟

طبق تعریف، پلیمرها مولکول‌های بزرگی هستند که از طریق پیوند شیمیاییِ مجموعه‌ای از بلوک‌های اتمی ساخته می‌شوند. کلمۀ پلیمراز کلمه‌ای یونانی به معنیِ «دارای بخش‌های زیاد» گرفته شده است. دانشمندان به هر یک از این بخش‌ها مونومر می‌گویند (که درزبان یونانی به معنیِ «یک قسمت» است). پلیمر را به‌عنوان زنجیره‌ای در نظر بگیرید که هریک از حلقه‌های آن، یک مونومر است. اینمونومرها می‌توانند ساده باشند (فقط یک اتم یا دو یا سه اتم)، یا ممکن است ساختارهای حلقه‌ای‌شکلِ پیچیده‌ای باشند که حاویده‌ها یا بیشترِ عدد اتمیِ مختلف هستند. در یک پلیمر مصنوعی، هر یک از حلقه‌های این زنجیره، اغلب با همسایگان خود یکساناست؛ اما در پروتئین‌ها، DNA و سایر پلیمرهای طبیعی، پیوندهای زنجیره‌ای، اغلب با همسایگان خود متفاوت هستند.

در برخی موارد، مواد پلیمری به‌جای زنجیره‌های منفرد، از شبکه‌های متصل تشکیل می‌شوند. صرف‌نظر از شکل آن‌ها، این مولکول‌هابسیار بزرگ هستند. در واقع آنقدر بزرگ هستند که دانشمندان آن‌ها را به.عنوان ماکرومولکول‌ها طبقه‌بندی می‌کنند. زنجیره‌هایپلیمری می‌توانند شامل صدها هزار اتم (یا حتی میلیون‌ها اتم) باشند. هرچه زنجیرۀ پلیمری، طولانی‌تر باشد، سنگین‌تر خواهد بود. وبه‌طور‌کلی، پلیمرهای بلندتر به موادی که از آن‌ها ساخته می‌شوند دمای ذوب و جوش بالاتری می‌دهند. همچنین، هرچه یک زنجیرۀپلیمری طولانی‌تر باشد، ویسکوزیتۀ آن (مقاومت در برابر جریان‌یافتن) بیشتر می‌شود. دلیل این امر هم این است که این مواد، مساحتسطح بیشتری دارند که باعث می‌شود به مولکول‌های همسایۀ خود بچسبند و سخت‌تر جاری شوند.

پشم، پنبه و ابریشم، مواد طبیعی مبتنی‌بر پلیمر هستند که از زمان‌های قدیم مورد استفاده قرار می‌گرفته‌اند. سلولز (جزء اصلی چوبو کاغذ) نیز یک پلیمر طبیعی است. مواد پلیمریِ طبیعیِ دیگر شامل مولکول‌های نشاستۀ ساخته‌شده توسط گیاهان هستند. در اینجایک واقعیت جالب وجود دارد: هم سلولز و هم نشاسته از یک مونومر؛ یعنی قند گلوکز ساخته می‌شوند. با‌این‌حال آن‌ها خواص بسیارمتفاوتی دارند. نشاسته در آب حل می‌شود و قابل‌هضم است؛ اما سلولز حل نمی‌شود و توسط انسان قابل‌هضم نیست. تنها تفاوت بیناین دو پلیمر این است که چگونه مونومرهای گلوکز به هم مرتبط شده‌اند.

موجودات زنده، پروتئین‌ها (نوع خاصی از پلیمر) را از مونومرهایی به‌نام اسیدهای آمینه می‌سازند. اگرچه دانشمندان حدود 500 اسیدآمینه مختلف را کشف کرده‌اند، حیوانات و گیاهان تنها از 20 مورد از آن‌ها برای ساخت پروتئین خود استفاده می‌کنند.

در آزمایشگاه، شیمیدانان در طراحی و ساخت پلیمرها گزینه‌های زیادی دارند. آن‌ها ممکن است پلیمرهای مصنوعی را از مواد طبیعیبسازند یا می‌توانند از آمینواسیدها برای ساختن پروتئین‌های مصنوعی برخلاف پروتئین‌های ساخته‌شده توسط مادر طبیعت استفادهکنند. در اغلب موارد، شیمیدانان پلیمرهای جدید را از ترکیبات آزمایشگاهی تولید می‌کنند.

گاهی به پلیمرها، پلاستیک نیز گفته می‌شود. این اصطلاح از رفتار بسیار پلاستیکی برخی از مواد اولیه مانند پلی‌اتیلن ناشی می‌شودکه می‌تواند قبل از وقوعِ شکستگیِ تحت‌فشار، تغییرشکل‌های پلاستیکی بسیار بزرگی را متحمل شود. پلیمرها همچنین گاهی به‌عنوانرزین (رزین مصنوعی) شناخته می‌شوند؛ زیرا رزینِ طبیعیِ درخت، منشأ برخی از مواد پلیمری ابتدایی است که برای هزاران سالمورد استفاده بشر بوده است.

برای مشاهده آرم محصولات ایران خودرو کلیک کنید.